Cookies

Deze website gebruikt cookies voor een optimale gebruikerservaring.

[2]
[1]
Ga naar content

Muziek voor publiek: muziekbeleving door de eeuwen heen

Muziek is meer dan alleen een reeks noten op papier of een paar willekeurige ingedrukte toetsen op een piano. Muziek komt pas echt tot leven met een publiek.

Die relatie tussen muziek en publiek is door de eeuwen heen enorm veranderd, voornamelijk door technologische ontwikkelingen. Waar muziek vroeger alleen live te beluisteren was, hebben opnametechnieken livemuziek groot en toegankelijk gemaakt. Dit is - in vogelvlucht - de ontwikkeling van muziekbeleving door de eeuwen heen.

Vluchtig en vergankelijk

Eeuwenlang was muziek vluchtig en vergankelijk: alleen wanneer muziek werd gespeeld was het te beluisteren. Muziekopnames bestonden nog niet, muzikanten hadden een publiek nodig. In kerken zongen koren liederen om de mis te verrijken, en bij feestelijke bijeenkomsten traden muziekgroepen en voordrachtskunstenaars op.  

Soms hebben we van oude muziek alleen nog de notenschriften en de liedteksten over. Door deze liederen opnieuw uit te voeren komen hele tijdperken weer tot leven, al is het soms raden naar de juiste speelwijze. Veel vaker zijn liederen en muzikale tradities verloren gegaan, of alleen maar bewaard gebleven doordat ze generatie op generatie zijn doorgegeven. Er zijn schilderijen en boeken waarin optredens zijn afgebeeld en beschreven, maar de klanken zelf zijn vervlogen.

Sla afbeelding over
The Concert 2013.38.1
Gerrit van Honthorst, Het concert, 1623. National Gallery of Art, Washington.

Vastleggen van muziek en muziekbeleving

Pas aan het eind van de negentiende eeuw konden we muziek vastleggen, en dus ook bewaren. Daarmee kwam een einde aan de vanzelfsprekende binding in tijd en plaats tussen muzikanten en hun publiek. Door de uitvinding van de grammofoon, radio en later de televisie drongen zangers en zangeressen, gitaristen en pianisten door tot in de huiskamer. Muziek werd steeds toegankelijker en artiesten steeds zichtbaarder. Jongeren gingen muzikanten zien als idolen, met soms hysterische taferelen bij concerten als gevolg. 

Dezelfde technologische ontwikkelingen zorgden ervoor dat we halverwege vorige eeuw ook muziekuitvoeringen zijn gaan vastleggen. Daardoor kunnen we tegenwoordige prachtige opnames van muziekbeleving door de jaren heen bekijken en beluisteren. Joelende menigtes, ontroerende stiltes, lang applaus. De sfeer van een jazzfestijn is anders dan die van een klassiek concert, een hiphopoptreden is onvergelijkbaar met het Songfestival.

Sla afbeelding over
Urn Gvn SFA03 SFA022008436 Large
Vrouwen dansen op een rij bij een grammofoon op het strand, ca 1928. Fotograaf onbekend. Bron: Delpher.Geheugen, Collectie Spaarnestad/Het Leven.

Ontdek meer verhalen over muziekbeleving

Op de themapagina Muziek voor publiek vind je allerlei verhalen over muziekbeleving, van de Middeleeuwen tot het recente verleden en van kerkelijke muziek tot hiphop. Deze verhalen leiden je naar de websites van bibliotheken, musea en archieven waar nog veel meer prachtige films, objecten en documenten te vinden zijn over dit onderwerp.