Cookies

Deze website gebruikt cookies voor een optimale gebruikerservaring.

[2]
[1]
Ga naar content

Propaganda tegen de bevrijding

Stel je leeft in 1945 en wilt een belangrijke boodschap of nieuws onder de aandacht brengen van de gehele Nederlandse bevolking. Hoe doe je dat in een tijd zonder televisie en internet?

Tijdens de Tweede Wereldoorlog waren de radio en de krant de belangrijkste massamedia. Die leenden zich alleen niet of minder goed voor visuele communicatie, en ook toen wist men hoeveel impact een sterk beeld kon hebben. Daarom waren tijdens de oorlog en rond de bevrijding affiches mateloos populair.

Sla afbeelding over
Drie voorbeelden affiches met politieke boodschappen en propaganda
i

(Klik voor volledige afbeelding)
Tijdens de oorlog en na de bevrijding werden affiches ingezet voor propaganda en om bekendmakingen te doen

Propaganda in de openbare ruimte

Affiches werden rond 1945 net als nu ingezet voor het maken van reclame, maar ook - veel meer dan nu - voor het verspreiden van politieke boodschappen en propaganda. Met onderstaande affiche bijvoorbeeld, riep de stichting Indië in nood op tot herstel van Indië als kolonie van Nederland. Volgens deze poster had de Indonesische bevolking niks te verwachten van de - uit de Japanse bezetting geboren - Indonesische zelfstandigheid. Voor orde en welvaart was ‘het Nederlandse gezag’ nodig.

Sla afbeelding over
i

(Klik voor volledige afbeelding)

Bekendmakingen: communicatie met het publiek

Naast prachtig geïllustreerde affiches waren ook ‘bekendmakingen’ een populair communicatiemiddel na de bevrijding. Omdat goede verbindingen via post en telefoon tijdens de bevrijding nog ontbraken, ging de communicatie deels via aanplakbiljetten. Die werden op speciale zuilen of openbare gebouwen gehangen, zoals het gemeentehuis. 

Onderstaande bekendmaking informeert de inwoners van Overijssel dat de provincie vanaf het moment van bevrijding onder militair gezag staat. Het Militair Gezag moest de orde handhaven en de overheidsdiensten waarnemen, totdat de democratie in Nederland weer hersteld was.

Sla afbeelding over
Afbeelding van een affiche Militair Gezag Collectie NIOD
i

(Klik voor volledige afbeelding)

Een schat aan informatie

Van alle affiches en bekendmakingen uit de Tweede Wereldoorlog en rond de bevrijding zijn er duizenden bewaard gebleven. Deze zijn gedigitaliseerd en samengebracht door het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie (NIOD) en de KB op Het Geheugen. Samen vormen ze een schat aan informatie over het leven in Nederland rondom de bevrijding.