Cookies

Deze website maakt gebruik van cookies voor het optimaliseren van de gebruikservaring.

  • functionele cookies

    Functionele cookies zijn noodzakelijk om de goede werking van deze website te garanderen. 

  • analytische cookies

    Cookies van Google Analytics en Hotjar worden door deze website gebruikt voor het anoniem analyseren van het gebruik van de website. 

  • tracking

    Deze website maakt optioneel gebruik van de zogenaamde Facebookpixel (tracking cookie) om advertenties te plaatsen die voor jou interessant kunnen zijn. Meer informatie over de privacy-aspecten hiervan is te vinden op Facebook

Ga naar content

Geheugen van Nederland

Hanso Idzerda: van uitvinder naar spion

Portret uitvinder radiolamp Hanso Idzerda
i
Uitvindingen

Tot 1917 is de ether verboden terrein voor particulieren. Toch zijn amateurs al volop bezig om met zelfgebouwde ontvangers radiografische boodschappen te ontvangen. De Friese ingenieur Hanso Idzerda wil van radio een medium maken voor de massa. Als uitvinder en bouwer van radiotoestellen ziet hij een afzetmarkt voor zijn producten. In november 1917 brengt fabrikant Philips, in samenwerking met Idzerda, een radiolamp uit voor consumenten. De eerste drie letters van Idzerda’s naam (fonetisch uitgesproken) prijken in grote letters op de buis. Een jaar later ligt de Philips Ideezet-ontvanglamp voor 12,50 gulden in de winkels. In 1919 plaatst Idzerda een advertentie in de Nieuwe Rotterdamsche Courant om zijn ‘Soiree Musicale’ onder de aandacht te brengen. Op 6 november 1919 is Idzerda wereldwijd de eerste die een draadloze radio-uitzending verzorgt. Ondanks zijn succes wordt hij jaren later als ‘spion’ gefusilleerd…

Lees verder over Idzerda Ga naar artikel"

Liga: het voorverpakte koekje

Verpakkingsmateriaal uit het archief van de LIGA fabriek
i
Uitvindingen

De Liga-koek met het vrolijk lachende kind op de rode verpakking. Het is één van de bekendste Nederlandse reclame-uitingen. Toch is het succes van Liga niet alleen te danken aan de slimme promotie van het merk. De koeken waren heel hygiënisch, per stuk verpakt en goed betaalbaar. Rond 1920 was dit een primeur en erg slim in een tijd waarin de kindersterfte hoog was. 

Lees meer over uitvindingen Ga naar artikel"

Ohran Delibaş: Turkse bokser zorgt voor Nederlands succes

Fragment uit de Olympische finale in Barcelona: Orhan Delibas staat in de boksring met zijn tegenstander
i
Sporthelden

In 1992 komt Orhan Delibaş op het olympisch bokstoernooi in Barcelona uit voor Nederland. Sinds Bep van Klaveren in 1928 was dit niet meer voorgekomen. Ohran ‘The Turkish Delight’ Delibaş is zwaarweltergewicht. Hij verloor de finale van de Cubaanse Juan Lemus, maar zijn zilveren plak was wel de beste olympische prestatie voor het Nederlandse boksen sinds lange tijd! Lees verder waarom hij als sporter voor Nederland uitkwam.

Lees meer over sporthelden Ga naar artikel"

“Ze zeggen dat ik geen meid ben”

Sporthelden

24,1 seconden... In 1950 maakte Foekje Dillema furore door de snelste atlete van de wereld te worden met een record op de 200 meter. Hiermee stootte ze ‘de snelste huisvrouw ter wereld’, Fanny Blankers-Koen, van de troon. Vanwege haar mannelijke verschijning werd Foekje regelmatig uitgemaakt voor een man. Drie weken na haar recordrace werd ze opgeroepen voor een geslachtstest. Foekje weigerde de test en werd voor het leven geschorst.

Meer over Foekje Dillema Ga naar artikel"

Zangeres zonder Naam: van smartlap tot protestlied

Foto van de Zangeres Zonder Naam die aan het zingen is
Muziek voor publiek

Geen smartlappenfestival is compleet zonder ‘Mexico’ van de Zangeres zonder Naam luidkeels mee te zingen. Mary Servaes Bey - de echte naam van de Zangeres zonder Naam - stond al vanaf haar 15e op de planken. Pas op haar 37e kreeg ze een platencontract en volgde een parade aan hits. Niet voor niets werd ze ook wel de Koningin van het levenslied genoemd.

Lees verder over Zangeres zonder Naam Ga naar artikel"

Sokken met radium

Advertentie voor sokken met radium uit de Bredasche Courant van 19-07-1910
i
Uitvindingen

Radioactieve sokken in de winkel te koop? In 1910 keek men er niet van op. Nadat scheikundige Marie Curie in 1898 het radioactieve radium had ontdekt speelde de commerciële wereld hier graag op in. Er kwamen allerlei radioactieve producten op de markt: chocola, tandpasta, condooms, speelgoed en gezichtscrème. Men hoopte zelfs dat radium een geneeskrachtige werking had, zo verschenen er compressen tegen reuma en kanker. Niemand wist hoe schadelijk radioactieve straling voor de gezondheid was, totdat er daadwerkelijk slachtoffers vielen. Van het stoffelijk overschot van Curie gaat nog altijd gevaarlijke straling uit. Bij de Franse nationale bibliotheek, die haar nalatenschap beheert, is haar lichaam en kleding opgeslagen in kisten met een dikke loden laag. Bezichtiging is alleen mogelijk met een beschermpak aan – en geheel op eigen risico!

Lees meer over uitvindingen Ga naar artikel"

Aankomstverhalen

Foto van Max Hattu met een foto van zijn familie
i
Dekolonisatie

Ruim 300.000 mensen vertrekken tussen 1945 en 1968 van Indonesië naar Nederland. Dat zijn ruim 300.000 verhalen van afscheid nemen, heimwee en ontworteling. Vele persoonlijk getuigenissen zijn inmiddels vastgelegd in brieven, podcasts en op film. Zo vertrok de driejarige Irene Tjio in 1955 vanuit Djakarta naar een voor haar onbekende bestemming. “Mijn vader was lange tijd diep ongelukkig in Indonesië en mijn moeder diep ongelukkig in Nederland”. Haar verhaal en dat van anderen getuigt van ontworteling. De redenen waarom mensen hun thuis verlaten zijn heel divers. Het Indisch Herinneringscentrum heeft aankomstverhalen verzameld, zoals die van de familie Hattu. Zij arriveren in Nederland in 1951 en komen terecht in een opvangkamp voor Molukkers. Lees mee met de verhalen van Max Hattu, Rob Kopijn en Irene Tjio, een kleine greep uit de geschiedenis van hen die naar Nederland kwamen. 

Lees meer aankomstverhalen Ga naar artikel"

Herinneringen van stof

Bevrijdingsrok Kunstmuseum Den Haag op een mannequin
75 jaar bevrijding

Kleurrijke patchwork rokken, gemaakt van stukjes stof met symbolische waarde. Na de bevrijding maakten vrouwen in heel Nederland een Feestrok of Bevrijdingsrok. Hierin verwerkten ze persoonlijke ervaringen, zoals bijzondere data. Zo waren de rokken niet alleen een symbool voor vrijheid, maar ook een persoonlijke herinnering. Nu, 75 jaar later, maken Nederlanders opnieuw Bevrijdingsrokken. Op deze manier staan zij stil bij onze vrijheid in coronatijd.

Lees meer over de bevrijdingsrok Ga naar artikel"

Een primeur op het songfestival

Muziek voor publiek

Toen Milly Scott tijdens het Eurovisiesongfestival van 1966 uit de coulissen kwam, was het voor het publiek ‘even wennen’. Met haar Surinaamse roots was Milly namelijk de enige zwarte deelnemer tussen allemaal witte acts. Alsof dat nog niet bijzonder genoeg was, gebruikte Milly ook als eerste artiest een ‘mobiele’ microfoon. Daardoor kon ze dansend en zingend het podium opkomen en weer verlaten.

Lees meer over muziekhelden Ga naar artikel"
Sla social media over
Sla informatie over

Over Geheugen van Nederland

Foto-archieven, historische documenten, archeologische vondsten, kunstvoorwerpen, films, kranten en boeken: steeds meer erfgoed is tegenwoordig online te vinden en te gebruiken. Samen vertelt dit digitale erfgoed talloze bijzondere verhalen. De campagne Geheugen van Nederland geeft deze verhalen een podium.

Meer over Geheugen van Nederland